ZŁAMANIE ŻEBRA USG
Seria USG w 5 minut! Najważniejsze metody obrazowania kości obejmują badanie RTG, USG, TK, MRI oraz scyntygrafię. Wszystkie z wymienionych metod są wobec siebie komplementarne. Z racji historycznych i olbrzymiego zbioru danych badanie RTG jest najczęstszą metodą oceny kośćca, w szczególności złamań; z kolei TK jest badaniem dokładniejszym wykorzystywanym np. do oceny zmian nowotworowych. Zarówno RTG jak i TK są metodami obarczonymi szkodliwym działaniem promieniowania jonizującego. W niniejszym artykule omówiona jest rola badania kości przy zastosowaniu USG na przykładzie oceny złamań żeber (ang. rib fracture).
Kości stawiają ultradźwiękom duży opór, w związku z czym w przeciwieństwie do tomografii komputerowej w badaniu USG nie jest możliwa ocena ich struktury wewnętrznej. Jednakże każdy stan patologiczny toczący się na powierzchni kośćca jest zasadniczo możliwy do wychwycenia w ultrasonografii. Dotyczy to takich schorzeń jak pęknięcia, złamania, dyslokacje, obrzęki, krwiaki, zapalenia, ropnie, czy przerzuty nowotworowe do kości. Warunkiem zastosowania USG w w/w stanach jest dostępność chorego miejsca dla ultradźwięków, co w większości przypadków jest możliwe. Przykładowe obszary kostne ze sposobnością badania USG obejmują kości pokrywy czaszki, kości twarzoczaszki (jarzmowe, nosowe, żuchwa), kości długie kończyn, nadgarstki, kości śródręcza i śródstopia, palce oraz żebra. Dodatkowo należy podkreślić, iż badanie USG wykonywane nowoczesnymi, wieloprzetwornikowymi głowicami liniowymi cechuje się wyższą rozdzielczością aniżeli RTG, czy tomografia komputerowa.
Co warunkuje wysoką czułość USG kości? Duża różnica impedancji akustycznej pomiędzy kością a otaczająca tkanką miękką sprawia, iż granice kostne generują silne odbicie akustyczne, mocny sygnał powracający, a przez to obraz bardzo dobrze widocznej i ostrej linii hyperechogennej na monitorze. Czym cechuje się obraz zdrowej kości w USG? Zdrowa kość jest przede wszystkim gładka, a hyperechogenna linia graniczna jest jednolitej grubości. Powierzchnia kości może przy tym nie być równa; wykazać można np. fizjologiczne guzowatości, krawędzie, czy otwory odżywcze dla naczyń.
Czym charakteryzuje się złamanie kości, w tym żebra, w badaniu USG? W zakresie samej kości obserwuje się takie oznaki jak przerwanie ciągłości warstwy korowej, pęknięcie, uskok, czy przemieszczenie. Pod miejscem złamania często zaobserwować można cień nazywany „chimney phenomenon” oraz artefakt rewerberacyjny. W obrębie okostnej w świeżym złamaniu występuje jej charakterystyczne uniesienie oraz krwiak podokostnowy. Złamanie żebra może, choć rzadziej, dotyczyć także jego części chrzęstnej. Miejscami w chrząstce podatnymi na pourazowe pęknięcia są naturalnie rozwijające się z wraz wiekiem kalcyfikacje wewnątrzchrzęstne, które sprawiają, iż w tych właśnie lokalizacjach żebro jest bardziej kruche. USG wykorzystywane może być również przy ocenie procesu gojenia złamania. Kolejne etapy gojenia się złamania kości w obrazowaniu USG obejmują resorpcję krwiaka, powstanie kostniny, fuzję krawędzi złamania z wytworzeniem garba kostnego.
Wedle danych z dostępnej literatury złamania żeber kostnych w badaniu RTG nie są wykrywane nawet w 85% przypadków (!), a żeber chrzęstnych w ogóle. W związku z powyższym w przypadku żeber, a także w przypadku złamań szeregu innych kości takich jak mostek, kości nosowe, jarzmowe, łódeczkowate, trzeszczki, czy palce badanie USG może być używane jako metoda diagnostyczna pierwszego rzutu. Dodatkowo korzystną cechą badania USG układu mięśniowo-szkieletowego i kości jest fakt, iż patologia, np. złamanie, występuje praktycznie zawsze dokładnie w miejscu bólu.
Autor niniejszego artykułu wykorzystuje badanie USG jako standardową metodę w diagnostyce bólów w obrębie klatki piersiowej, które oprócz źródła sercowego, pochodzić mogą z naczyń płucnych, tkanki płucnej, czy ścian klatki piersiowej. W obrębie ściany klatki piersiowej jedną z ważniejszych przyczyn bólów stanowią patologie żeber takie jak zespół Tietza i złamania żeber. W praktyce autora wszystkie złamania żeber, które pierwotnie były nieme w badaniu RTG zawsze uwidaczniały się w obrazowaniu USG (czułość 100% !). W szczególności dotyczyło to złamań bez dyslokacji. Z oczywistych względów opisane powyżej zastosowanie nie dotyczyło złamań pod łopatką.
Przyczyny złamań żeber obejmują urazy bezpośrednie, pośrednie i patologie nieurazowe. Przykładami urazów bezpośrednich są uderzenia i upadki. Urazem pośrednim są przeciążenia, np. u osób uprawiających sport, czy podczas intensywnego kaszlu. Należy również pamiętać, że u pacjentów z osteoporozą lub zmianami metastatycznymi w kościach dochodzić może do spontanicznych złamań niskoenergetycznych,
a także mieć na uwadze możliwość nakładania się objawów bólowych klatki piersiowej pochodzących z różnych źródeł, w tym sercowego (np. zawał serca, zapalenie osierdzia), płucnego (np. zator, zapalenie, odma), czy naczyniowego (np. rozwarstwienie aorty). Z kolei pęknięcia żeber lub zespół Tietza w okolicy łuku żebrowego często mylony bywają z kamicą żółciową, zapaleniem żołądka lub trzustki. Z powyższych względów staranny wywiad zawsze powinien być wstępem do badania USG i go stosownie uzupełniać. W przypadku stwierdzenia złamania żebra badanie USG umożliwia jednoczasową i zasadną ocenę w kierunku odmy opłucnowej.
ZOSTAŃ MECENASEM i ODBIERZ RABAT NA KURS. Wesprzyj działalność dydaktyczną i powstawanie kolejnych artykułów z zakresu diagnostyki USG w bazie wiedzy Cedum ®. Wyślij donację Blik na numer +48 537 978 239 i uzyskaj dużą zniżkę na Kurs USG Cedum ®. Po wysłaniu donacji zapisz się na wybrany przez siebie Kurs poprzez formularz kontaktowy dostępny na jego dedykowanej stronie>, następnie potwierdź uczestnictwo w ciągu 28 dni kalendarzowych i skorzystaj z wybranego kursu lub kursów w ciągu od 2 do 12 miesięcy od momentu wysłania donacji. Rabaty liczone są od ceny bazowej danego kursu. Rabaty nie sumują się.
- Donacja 50 zł. Wyrazisz uznanie za treści, które wykorzystasz w praktyce.
- Donacja 100 zł. Skorzystasz dodatkowo ze zniżki 500 zł na wybrany Kurs Cedum ®.
- Donacja 200 zł. Skorzystasz dodatkowo ze zniżki 1000 zł na wybrany Kurs Cedum ®.
- Donacja 400 zł. Skorzystasz dodatkowo ze zniżki 1500 zł na wybrany Kurs Cedum ®.
- Donacja 1000 zł. Skorzystaj z dwóch kursów w cenie jednego. Zyskujesz nawet 2.500 zł.
Autor: Tomasz Szczepański MD
Zawartość serwisu cedum.pl jest chroniona prawem autorskim.
