CHOROBA GRAVESA-BASEDOWA W USG
Seria USG w 5 minut! Choroba Gravesa-Basedowa to ogólnoustrojowa choroba autoimmunologiczna związana z produkcją przeciwciał skierowanych w kierunku receptora TSH (TR-Ab) oraz przeciwko podobnym antygenom znajdującym się w tkance łącznej takich obszarów jak oczodoły i tkanka podskórna podudzi.
Przeciwciała TR-Ab stymulują w gruczole tarczowym receptor TSH, w wyniku czego w tyreocytach dochodzi do zwiększenia produkcji hormonu tyroksyny i wtórnie do powstania ogólnoustrojowych objawów nadczynności tarczycy oraz do obniżenia stężenia TSH. Leukocyty oraz komórki plazmatyczne produkujące TR-Ab lokalizują się również w samej tarczycy tworząc charakterystyczne nacieki i grudki zapalne obserwowane w obrazowaniu USG. Lokalny nadmiar tyroksyny pobudza dodatkowo układ leukocytarny w tkance tarczycowej tworząc podtrzymujący się zapalny system „błędnego koła”. U części chorych nadmierna stymulacja prowadzi do rozrostu tarczycy.
Anaboliczne i prozapalne działanie przeciwciał TR-Ab wyraża się również w tkankach pozatarczycowych takich jak oczodoły i golenie. W tkance łącznej oczodołów przeciwciała stymulują fibroblasty, w wyniku czego dochodzi do orbitopatii tarczycowej. Z kolei w obszarze goleni dochodzić może do obrzęku wywołanego zapaleniem i naciekami limfocytarnymi.
W badaniu USG w chorobie Gravesa-Basedowa stwierdza się cechy stanu zapalnego miąższu tarczycy w postaci rozsianych, hypoechogennych nacieków o różnej wielkości, w postaci przekrwienia oraz obrzęku narządu. W związku z opisanym wcześniej autonomicznie podtrzymującym się patomechanizmem zapalenie jest mocno nasilone, w szczególności w fazach przebiegających z hypertyreozą, tj. gruczoł jest niejednorodnie acz głęboko hypoechogenny, przekrwienie miąższowe obserwowane w color-Doppler lub MVF przyjmuje formę tzw. „thyroid inferno”, a powiększenie narządu objawia się jego zaobleniem, zwiększeniem grubości cieśni i całościowo objętości.
W fazach przebiegających z wyciszeniem nadczynności tarczycy pod wpływem leczenia tyreostatykami miąższ staje się bardziej jednorodny, echogeniczność z powrotem zbliża się normalnej, przekrwienie się zmniejsza, jak i obniża się objętość gruczołu.
W fazie schyłkowej, tj. w przypadku długotrwałej i nieleczonej choroby, w wyniku zniszczenia gruczołu jego miąższ ulega zwłóknieniu lub wręcz marskości, co w USG objawia się jako mała, hyperechogenna tarczyca. Do zwłóknienia dochodzić może również w wyniku leczenia ablacyjnego jodem promieniotwórczym.
Celem leczenia choroby Gravesa-Basedowa jest w pierwszej kolejności uzyskanie stanu eutyreozy poprzez zastosowanie leku przeciwtarczycowego oraz beta-blokera preferencyjnie w postaci propranololu. Kolejnym celem jest zabezpieczenie pacjenta przed nawrotem nadczynności poprzez zastosowanie metody farmakologicznej lub jednej z metod radykalnych. Celem podtrzymującego leczenia tyreostatykiem jest uzyskanie remisji immunologicznej (normalizacja przeciwciał TR-Ab); terapia jest długotrwała i nie zawsze skuteczna; może się również wiązać z wystąpieniem działań niepożądanych w postaci supresji szpiku. Metody radykalne obejmują leczenie jodem promieniotwórczym lub leczenie operacyjne w postaci tyreoidektomii preferencyjnie totalnej. Klasycznymi wskazaniami do operacji jest współistnienie w tarczycy guzka o cechach złośliwych oraz ciężka orbitopatia tarczycowa.
Badanie USG odgrywa znacząca rolę zarówno we wstępnej diagnostyce zespołu Gravesa-Basedowa, w monitorowaniu jego leczenia, jak i do przewidywania nawrotu choroby, przy czym do sonograficznej oceny tarczycy optymalnie zalecane jest podejście multparametryczne obejmujące zastosowanie takich trybów jak B, color-Doppler, MVF (microvascular flow), elastografia, czy Doppler spektralny / pulsacyjny.
Przykład zastosowania trybu MVF. W przeciwieństwie do innych chorób zapalnych tarczycy, np. choroby Hashimoto, w przebiegu nadczynności w zespole Gravesa przekrwienie zapalne jest znacznie mocniej wyrażone, co jakościowo objawia się jako „thyroid inferno”, a ilościowo jako bardzo wysoki wskaźnik VI (vascularity index) osiągający nawet 60 – 80 %. Wartość VI koreluje również z poziomem przeciwciał TR-Ab.
Przykład zastosowania trybów elastograficznych. W komórkowym nacieku zapalnym w trakcie aktywnej choroby dochodzi do podwyższenia sztywności miąższu tarczycy, co obserwować można zarówno w jakościowej elastografii typu strain, jak i ilościowej elastografii typu shear-wave. Jednocześnie w procesie zdrowienia i ustępowania stanu zapalnego elastograficzne parametry sztywności ulegają obniżeniu. Z tego powodu wartościowymi klinicznie wydają się być powtarzalne i regularne pomiary sztywności tarczycy przedstawiające trend aniżeli tylko pojedynczy pomiar. Elastografia typu strain wykorzystywana może być również pomocniczo w diagnostyce do delineacji słabo wyróżniających się guzków tarczycy.
ZOSTAŃ MECENASEM i ODBIERZ RABAT NA KURS. Wesprzyj działalność dydaktyczną i powstawanie kolejnych artykułów z zakresu diagnostyki USG w bazie wiedzy Cedum ®. Wyślij donację Blik na numer +48 537 978 239 i uzyskaj dużą zniżkę na Kurs USG Cedum ®. Po wysłaniu donacji zapisz się na wybrany przez siebie Kurs poprzez formularz kontaktowy dostępny na jego dedykowanej stronie>, następnie potwierdź uczestnictwo w ciągu 28 dni kalendarzowych i skorzystaj z wybranego kursu lub kursów w ciągu od 2 do 12 miesięcy od momentu wysłania donacji. Rabaty liczone są od ceny bazowej danego kursu. Rabaty nie sumują się.
- Donacja 50 zł. Wyrazisz uznanie za treści, które wykorzystasz w praktyce.
- Donacja 100 zł. Skorzystasz dodatkowo ze zniżki 500 zł na wybrany Kurs Cedum ®.
- Donacja 200 zł. Skorzystasz dodatkowo ze zniżki 1000 zł na wybrany Kurs Cedum ®.
- Donacja 400 zł. Skorzystasz dodatkowo ze zniżki 1500 zł na wybrany Kurs Cedum ®.
- Donacja 1000 zł. Skorzystaj z dwóch kursów w cenie jednego. Zyskujesz nawet 2.500 zł.
Autor: Tomasz Szczepański MD
Dla lekarzy KURS USG TARCZYCY I SZYI >
Dla pacjentów ocena choroby Gravesa-Basedowa BADANIE USG TARCZYCY >
Zawartość serwisu cedum.pl jest chroniona prawem autorskim.
