Badanie USG z kontrastem, nazywane również CEUS (ang. contrast enhenced ultrasound), jest nowoczesną metodą diagnostyczną wykorzystywaną w różnorodnych wskazaniach medycznych, w szczególności przy ocenie guzów i zmian ogniskowych narządów wewnętrznych takich jak wątroba, nerki, trzustka, drogi żółciowe, naczynia krwionośne, a także piersi i jądra. Badanie CEUS wykonają Państwo w Interdyscyplinarnej Pracowni Ultrasonograficznej we Wrocławiu prowadzonej przez dr Tomasza Szczepańskiego, pioniera ambulatoryjnych oraz szpitalnych zastosowań badań CEUS w Polsce. Aktualnie diagnostykę CEUS u dr Szczepańskiego prosimy umawiać do Pracowni USG w ośrodku medycznym:
MEDFEMINA ✆ +48 512 897 055
Badanie USG z kontrastem (CEUS) jest rozszerzeniem klasycznego badania ultrasonograficznego o dożylne, rzadziej dopęcherzowe, podanie specjalistycznego kontrastu, którego zadaniem jest istotna poprawa obrazowania narządów oraz tkanek. CEUS w wielu przypadkach umożliwia dokładną ocenę i charakterystykę struktur, które niewystarczająco wyraźnie widoczne są w klasycznym badaniu USG, a nawet w takich badaniach diagnostycznych jak tomografia komputerowa (TK), czy rezonans magnetyczny (MRI).
Kontrast stosowany przy badaniach CEUS ma budowę oraz charakterystykę zupełnie odmienną w porównaniu do kontrastów używanych przy TK i MRI. Jego strukturę nie stanowi stricte substancja chemiczna, a pulsujące pod wpływem fali akustycznej mikropęcherzyki / micele o wielkości <10 μm zbudowane z osłonki lipidowej, w której zamknięty jest neutralny gaz heksafluorek siarki (SF6). Po podaniu dożylnym pęcherzyki przedostają się naczyniami krwionośnymi do mikrokrążenia tkanek i narządów, w których to wykrywane są przy pomocy specjalistycznej aparatury USG i dedykowanej technologii obrazowania. Organem, w którego diagnostyce najczęściej wykorzystuje się CEUS, jest wątroba; w dalszej kolejności nerki, trzustka, drogi żółciowe, duże naczynia krwionośne, a także tarczyca, piersi i jądra.
Pacjenci pytają się często, czy badanie CEUS jest procedurą bezpieczną? Otóż dostępny w Polsce kontrast pod handlową nazwą SonoVue® posiada wysoki profil bezpieczeństwa, a technologia ultrasonograficzna jest praktycznie obojętna dla organizmu. W przeciwieństwie do tomografii komputerowej (TK) badania USG, jak i CEUS, są wolne od promieniowania jonizującego. Z kolei w przeciwieństwie do rezonansu magnetycznego (MRI) obecność metalowych implantów w ciele nie jest przeciwwskazaniem do diagnostyki tą metodą. Należy także zwrócić uwagę na potencjalne działania niepożądane środków używanych przy TK i MRI, które mogą być przyczyną ciężkich reakcji anafilaktycznych oraz obciążają narządy wewnętrzne, takie jak nerki, czy tarczyca. Kontrast do MRI może wywołać również zwłóknienie śródmiąższowe płuc.
W przypadku kontrastu SF6 używanego do badań CEUS należy wskazać, że ma on doskonały profil bezpieczeństwa, tzn. jest nietoksyczny, jego czas półtrwania jest krótki, bo wynosi kilkanaście minut, wydalany jest z powietrzem przez płuca, nie przenika z mikrokrążenia do tkanek. Można go stosować przy niewydolności nerek, w chorobach wątroby i tarczycy. Bardzo rzadkimi (1:10.000) działaniami niepożądanymi obserwowanymi przy kontraście CEUS mogą być reakcje uczuleniowe.
Badanie USG z kontrastem najczęściej wykorzystywane jest do oceny chorób toczących się w wątrobie, głównie zmian ogniskowych potocznie nazywanych guzkami, z których wiele posiada swoją własną charakterystykę naczyniową w obrazowaniu tą technologią, co z kolei umożliwia uniknięcie diagnostyki metodami TK i MRI. CEUS konkretnie pozwala odpowiedzieć na pytanie, czy dany guzek w wątrobie ma cechy złośliwe, czy łagodne. Dodatkowo umożliwia wykrycie przerzutów do wątroby pochodzących z nowotworów w innych lokalizacjach organizmu, a także różnicowanie poszczególnych jednostek onkologicznych w obrębie zarówno grupy nowotworów łagodnych, jak i złośliwych. Należy też zaznaczyć, iż w przypadku zmian przerzutowych o wielkości mniejszej niż 1 cm badanie CEUS posiada większą czułość w porównaniu do obrazowania TK.
CEUS jest badaniem w czasie rzeczywistym pozostającym pod kontrolą operatora, podczas którego możliwe jest wykonanie próby czynnościowej oraz natychmiastowe powtórzenie całego badania w razie zaistnienia konieczności. Możliwości takich nie dają ani TK ani MRI. Dodatkowo CEUS cechuje się o wiele większą rozdzielczością czasową w porównaniu do konkurencyjnych metod, co umożliwia uwidocznienie wczesnej fazy tętniczej unaczynienia podejrzanego onkologicznie guzka, a przez to jego lepszą charakterystykę.
Jakie wady posiada więc CEUS? W przypadku potrzeby oceny zmian ogniskowych w wątrobie czynnikiem utrudniającym badanie mogą być otyłość, znaczne stłuszczenie wątroby, zagazowanie jelit lub inne niesprzyjające warunki anatomiczne konkretnego pacjenta. Kontrast do podania dożylnego do badania CEUS w Europie zarejestrowany jest tylko dla pacjentów dorosłych.
W celu przystąpienia do badania USG z kontrastem należy przejść kwalifikację u lekarza wykonującego CEUS lub u lekarzy z nim współpracujących. Na kwalifikację oraz na samo badanie należy dostarczyć wyniki wcześniej przeprowadzonych badań obrazowych takich jak USG, TK, bądź MRI, a także dokumentację medyczną dotyczącą zasadniczego schorzenia. Dostępność pełnej dokumentacji umożliwi przeprowadzenie kompleksowej i wartościowej konsultacji, w tym postawienia odpowiedniego rozpoznania oraz wydanie stosownych zaleceń. Kwalifikację do badania CEUS należy przeprowadzić osobiście lub po ustaleniu z lekarzem w sposób zdalny.
Przed rozpoczęciem właściwego badania pielęgniarka zakłada, zwykle na na lewej kończynie górnej, dojście dożylne w postaci kaniuli (tzw. Venflon). W kolejnym etapie pacjent kładzie się na leżance, przyjmuje ustaloną pozycję ciała, przy której diagnozowana zmiana chorobowa jest dobrze widoczna w USG, a następnie na sygnał lekarza pielęgniarka podaje dożylnie kontrast. Przez kolejnych kilka minut pacjent pozostaje na leżance, podczas gdy badający utrzymując stabilnie sondę USG nad badanym organem nagrywa następujące po sobie fazy unaczynienia diagnozowanej zmiany chorobowej. Po zarejestrowaniu filmów lekarz analizuje ich zawartość. W zależności od skomplikowania konkretnego przypadku medycznego wyniki wydawane są w zakresie czasowym od pół godziny do kilku dni od zakończenia badania.
Badania USG z kontrastem w zakresie wątroby i jamy brzusznej wymagają przygotowania identycznego jak przy klasycznym badaniu USG jamy brzusznej, tzn. na badanie należy zgłosić się rano i całkowicie na czczo, tj. bez rannego spożywania posiłków ani napojów. W większości przypadków nie ma bezwzględnej konieczności wcześniejszego wykonania badań laboratoryjnych pod kątem samej procedury CEUS, jednakże uzyskanie wyników kompletu badań krwi zleconego przez lekarza może być pomoce w całościowym procesie diagnostycznym choroby pacjenta. Z tego względu najważniejszym elementem przygotowania co CEUS jest odpowiednia kwalifikacja lekarska.
Gdzie wykonać USG z kontrastem CEUS? Badaniu CEUS można poddać się we Wrocławiu, w Interdyscyplinarnej Pracowni USG u dr Tomasza Szczepańskiego, który jako pierwszy w Polsce wprowadził do zastosowania ambulatoryjnego regularne badania USG z kontrastem. Dr Szczepański jest specjalistą chorób wewnętrznych z ponad 25-letnim doświadczeniem klinicznym; przeprowadził ponad 40.000 badań USG.
Kiedy wykonać USG z kontrastem CEUS? Wskazania do przeprowadzenia badania CEUS są szerokie. W warunkach ambulatoryjnych obejmują one sytuacje, kiedy pacjent nie może lub nie powinien poddać się badaniu TK albo MRI ze względu na obciążenia chorobami przewlekłymi (np. niewydolność nerek, cukrzyca) lub ze względu na obecność w ciele metalowych protez medycznych (np. sztuczna zastawka serca). Kolejnym klasycznym wskazaniem są stany, gdy w badaniu TK lub MRI nie można zróżnicować zmiany chorobowej w narządzie wewnętrznym, np. rodzaju guza wątroby.
Czy na badanie CEUS potrzebne jest skierowanie? Tak, potrzebne jest skierowanie albo określone przez lekarza w dokumentacji medycznej wskazanie do przeprowadzenia procedury CEUS. Badanie wykonywane jest na zalecenie lekarza po analizie danych medycznych konkretnego pacjenta w ramach zaplanowanej ścieżki diagnostycznej.
Ile czasu trwa badanie CEUS? Wizyta w przychodni, podczas której wykonywany jest CEUS trwa zwykle ok. godziny, w trakcie której pacjent zapoznaje się ze zgodą na zabieg, pielęgniarka zakłada kaniulę dożylną, lekarz przeprowadza badanie, a następnie sporządza stosowną dokumentację medyczną.
Czy są skutki uboczne kontrastu do USG? Kontrast do USG różni się od kontrastów używanych przy TK czy MRI. Po podaniu dożylnym jest on w ciągu kilkunastu minut wydalany poprzez płuca; nie obciąża tarczycy, wątroby, ani nerek. Rzadkim skutkiem ubocznym zastosowania kontrastu do CEUS mogą być reakcje uczuleniowe, na których potencjalne wystąpienie zespół medyczny przeprowadzający badanie jest zawsze przygotowany zestawem leków p/wstrząsowych.
Czy CEUS jest lepszy od tomografii i rezonansu magnetycznego? Zasadniczą zaletą CEUS’a jest profil bezpieczeństwa. Przykładowo nie obciąża on organizmu promieniowaniem jonizującym, a kontrast do CEUS można podawać nawet przy niewydolnych nerkach i przy rozregulowanej cukrzycy. Ważną zaletą CEUS’a jest bardzo duża czułość i specyficzność w wykrywaniu oraz dokładnym określaniu charakteru zmian patologicznych / guzków w wątrobie.
Czy badanie CEUS wykryje raka? W wątrobie, tj. w organie, który najczęściej badany jest przy pomocy CEUS, w większości przypadków możliwe jest zróżnicowanie guzków łagodnych od złośliwych. Otóż rakowe zmiany złośliwe w wątrobie charakteryzują się szybszym wypłukiwaniem kontrastu z guzka. W ocenie guzków zlokalizowanych pozawątrobowo CEUS ma niższą specyficzność, a wykorzystywany jest przede wszystkim do różnicowania zmian torbielowatych od litych oraz tkanek żywych od martwych.
Interdyscyplinarna Pracownia USG dr Tomasza Szczepańskiego to przełomowa instytucja na gruncie Polski i Europy. W ramach jej działania od 2011 r. wprowadzonych zostało do polskiej medycyny wiele innowacyjnych rozwiązań, w tym badania CEUS oraz multiparametryczne badania USG narządów jamy brzusznej; przeprowadzone zostały pierwsze w Polsce ambulatoryjne badania CEUS tarczycy, piersi oraz jąder, a także pierwsze w Polsce śródoperacyjne badanie CEUS przy operacji guza nerki. W ramach swojej praktyki dr Szczepański łączy wszelkie technologiczne innowacje ultrasonograficzne, z szeroką ekspertyzą badań dopplerowskich oraz swoim ponad 25-letnim doświadczeniem klinicznym specjalisty z zakresu chorób wewnętrznych. Sprawdź więcej:
MPUS / USG JAMY BRZUSZNEJ >
ELASTOGRAFIA WĄTROBY >
PRZEPŁYWY WĄTROBOWE >
PRZEPŁYWY NERKOWE >
USG TARCZYCY I SZYI >
Specjalista chorób wewnętrznych, jeden z lekarzy pionierów wykonujących badania USG z kontrastem w Polsce. Ponad 25-letni staż kliniczny i szkoleniowy w Polsce oraz zagranicą (Wielka Brytania, Niemcy, Austria, Włochy). Wykonał ponad 40.000 badań USG. Z zakresu CEUS kształcił się w trakcie International Course in Contrast Enhanced Ultrasound w Monachium u Profesora Dirk-Andre Cleverta oraz podczas Warsztatów Ultrasonografii Kontrastowej w Wojewódzkim Szpitalu w Gorzowie Wielkopolskim. Dr Szczepański zajmuje się zaawansowaną diagnostyką chorób wątroby, nerek, trzustki i narządów jamy brzusznej.
* pola oznaczone gwiazdką są obowiązkowe
